Otodeterminizm
Tanım
Otodeterminizm, bireyin kendi eylemlerinin belirleyicisi olduğunu savunan görüştür.
Cümle
İnsan, kendisini belirleyen bir varlıktır
Eş / Yakın Anlam
-Bağlam
- Özgür irade tartışmalarında determinizme karşı konumlanır.
- Ahlaki sorumluluğun temellendirilmesinde kullanılır.
- Varoluşçu felsefe bağlamında ele alınır.
Kapsam ve Sınırlar
- Toplumsal ve biyolojik koşulları yeterince hesaba katmayabilir.
- Tam özgürlük iddiası pratikte sorunludur.
- Aşırı bireyci yorumlara açıktır.
Kullanım Örnekleri
- Kişi kendi değerlerini seçmekten sorumludur.
- Ahlaki karar bireyin kendi iradesine dayanır.
Yanlış Kullanımlar
- Her davranışı bilinçli seçim sanmak.
- Otodeterminizmi nedenselliğin reddi olarak görmek.
- Özgürlüğü sınırsız keyfiyetle karıştırmak.
Anlam Dönüşümü
- Klasik özgür irade tartışmalarından türemiştir.
- Modern dönemde bireysel sorumluluk vurgusu kazanmıştır.
Kavram Kökeni
- Terim Yunanca 'auto' (kendi) ve 'determination' kavramlarından türemiştir.
- Özgür irade tartışmaları bağlamında ortaya çıkmıştır.
Disiplinlere Göre Kullanım
Otodeterminizm, bireyin eylemlerinin nihai belirleyicisinin kendisi olduğu varsayımıyla ahlaki sorumluluğu temellendirmede kullanılır.
İnsanın özünü kendi seçimleriyle kurduğu ve kendini belirlediği görüşünü ifade eden temel bir konumdur.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Otodeterminizmi, insanın özgürlüğe mahkûm olduğu ve kendi özünü eylemleriyle belirlediği iddiasıyla temellendirir.
Özerklik kavramı üzerinden, ahlaki öznenin kendi yasasını kendisine koyması anlamında sınırlı bir otodeterminizm anlayışı geliştirir.