Otoriterlik
Tanım
Otoriterlik, siyasal iktidarın sınırlı denetime tabi olduğu ve kararların merkezî biçimde alındığı yönetim anlayışıdır.
Cümle
“Otorite, sorgulamanın bastırılmasıyla güç kazanır.”
Eş / Yakın Anlam
-Bağlam
- Siyasal rejimlerin demokratiklik derecesi tartışmalarında kullanılır.
- Devlet gücünün merkezileşmesi ve muhalefetin sınırlandırılması bağlamında ele alınır.
Kapsam ve Sınırlar
- Totalitarizm ile özdeş değildir; toplumu bütünüyle kapsamak zorunda değildir.
- Her güçlü yürütme otoriterlik anlamına gelmez.
Kullanım Örnekleri
- Yasama ve yargının yürütmeye bağımlı hâle gelmesi
- Muhalefetin sistematik biçimde sınırlandırılması
Yanlış Kullanımlar
- Her sert yönetimi otoriter olarak nitelendirmek
- Otoriterlik ile totalitarizmi aynı kavram gibi kullanmak
Anlam Dönüşümü
- Yetkeye dayalı yönetim biçimini ifade etmek için kullanıldı.
- Modern siyaset teorisinde rejim türü kavramına dönüştü.
Kavram Kökeni
- Latince: auctoritas (yetki)
- Merkezî iktidar anlayışı
Disiplinlere Göre Kullanım
Otoriterlik, iktidarın sınırlandırılması, özgürlük ve itaat ilişkileri bağlamında eleştirel biçimde ele alınır.
Otoriter rejimler, demokratik olmayan yönetim türleri ve güç yoğunlaşması açısından incelenir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Otoriter eğilimleri kişilik yapıları ve sorgulamanın bastırılması üzerinden analiz etmiştir.
Otorite tiplerini (geleneksel, karizmatik, yasal-ussal) ayırarak otoriterliğin meşruiyet biçimlerini açıklamıştır.
Otoriter rejimleri totalitarizmden ayıran siyaset bilimsel tipolojiler geliştirmiştir.