Varoluşçuluk
Tanım
Varoluşçuluk, insanın önce var olup sonra kendini eylemleriyle tanımladığını savunan felsefi akımdır.
Cümle
Varoluş özden önce gelir
Bağlam
- İnsan özgürlüğü ve bireysel sorumluluk tartışmaları bağlamında kullanılır.
- Anlam, kaygı, ölüm ve seçim problemleriyle ilişkilidir.
- Modern bireyin varoluşsal krizlerini açıklamada başvurulan bir yaklaşımdır.
Kapsam ve Sınırlar
- Aşırı bireycilik eleştirisine açıktır.
- Evrensel ahlak ilkeleri üretmekte zorlanır.
- Toplumsal ve tarihsel belirlenimleri ikincil plana itebilir.
Kullanım Örnekleri
- Bireyin yaşam anlamını kendi seçimleriyle kurması.
- Seçim yapmanın kaçınılmazlığı üzerine düşünme.
Yanlış Kullanımlar
- Varoluşçuluğu kuralsızlık veya nihilizm sanmak.
- Özgürlüğü sorumluluktan bağımsız yorumlamak.
- Varoluşsal kaygıyı psikolojik hastalıkla özdeşleştirmek.
Anlam Dönüşümü
- Kierkegaard’da dinsel varoluş vurgusu ön plandaydı.
- Heidegger ile ontolojik bir boyut kazandı.
- Sartre’da seküler ve özgürlük merkezli bir anlam aldı.
Kavram Kökeni
- Varoluşçuluk, Batı dillerindeki 'existentialism' teriminin Türkçeleştirilmiş biçimidir.
- Kökeni Latince 'existentia' kavramına dayanır ve 'var olma' anlamı taşır.
Disiplinlere Göre Kullanım
Varoluşçuluk, insanın anlamı hazır bulmadığı, onu kendi seçimleriyle kurduğu fikrine dayanır.
Özgürlük, sorumluluk ve seçim kavramları üzerinden bireysel etik anlayışlarını temellendirir.
Kaygı, ölüm, hiçlik ve özgünlük problemlerini insan varoluşunun temel boyutları olarak ele alır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Varoluşçuluğu seküler temelde kurarak özgürlüğü mutlak sorumlulukla birlikte düşünür.
Varoluşu (Dasein) ontolojik çözümleme yoluyla ele alarak varoluşçuluğa felsefi derinlik kazandırır.