Alîm
Tanım
Alîm, bilgi sahibi olan ve bilme yetisine sahip bulunan kimseyi ya da Allah’ın her şeyi bilen sıfatını ifade eder.
Cümle
Allah her şeyi kuşatıcı bir ilimle bilir
Bağlam
- Kelâmda ilahî sıfatlar bağlamında ele alınır.
- İslam düşüncesinde bilgi ve bilme yetisiyle ilişkilidir.
- Beşerî ilim ile ilahî ilim ayrımında kullanılır.
Kapsam ve Sınırlar
- İnsan için kullanıldığında sınırlı bilgiyi ifade eder.
- Allah için kullanımı mecaz değil sıfat bağlamındadır.
- Her bilen kimseyi kapsamaz, yetkin bilgi vurgusu içerir.
Kullanım Örnekleri
- Allah’ın Alîm sıfatıyla her şeyi kuşatması.
- Dinî ilimlerde derinleşmiş kimseler için kullanımı.
Yanlış Kullanımlar
- Beşerî bilgiyi ilahî bilgiyle eşitlemek.
- Alîm sıfatını yalnızca akademik bilgiye indirgemek.
- Her dinî otoriteyi mutlak âlim olarak sunmak.
Anlam Dönüşümü
- Başlangıçta bilmek fiiline bağlı sıfat olarak kullanılmıştır.
- Kelâmda ilahî sıfat kategorisine dâhil edilmiştir.
- Günlük dilde bilgin kişi anlamına genişlemiştir.
Kavram Kökeni
- Alîm kelimesi Arapça kökenlidir.
- Bilmek ve bilgi sahibi olmak anlamına gelen 'ilm' kökünden türemiştir.
Disiplinlere Göre Kullanım
Alîm sıfatı, Allah’ın ilim sıfatı bağlamında ilahî bilginin mahiyetini açıklamak için kullanılır.
Bilgi, bilen özne ve bilinen nesne ilişkisi çerçevesinde ele alınır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
İlahî ilmin her şeyi kuşatıcı ve eksiksiz olduğunu kelâmî temellerle savunur.
İlahî bilgi ile beşerî bilginin mahiyet farkını ontolojik ve epistemolojik düzeyde ayırır.