Aşkın
Tanım
Aşkın, deneyim ve fenomenler alanının ötesinde olanı ifade eden felsefi niteliktir.
Cümle
“Aşkın olan, deneyimin sınırlarını aşar.”
Bağlam
- Fenomen–numen ayrımı bağlamında kullanılır.
- Teoloji ve metafizikte Tanrı anlayışıyla ilişkilidir.
- İnsan bilgisinin sınırlarını tartışmada yer alır.
Kapsam ve Sınırlar
- Aşkın olan deneyimle doğrulanamaz.
- Aşkınlık hakkında kesin bilgi ileri sürülemez.
Kullanım Örnekleri
- Tanrı aşkın bir varlık olarak düşünülür.
- Bu ilke deneyime aşkındır.
Yanlış Kullanımlar
- Aşkını mistik belirsizlikle özdeşleştirmek
- Aşkını tümüyle bilinemez sanmak
Anlam Dönüşümü
- Kant’ta epistemolojik sınır kavramı haline gelmiştir.
- Teolojik gelenekte ontolojik anlam kazanmıştır.
Kavram Kökeni
- Arapça: aşmak
- Ötesine geçme anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Aşkın, insan deneyiminin ve bilginin sınırlarının ötesinde kalan alanı ifade eder.
Aşkınlık, varlığın fenomenler dünyasını aşan ilke veya varlıkla ilişkisini tartışır.
Aşkın, Tanrı’nın yaratılmış dünyadan ontolojik olarak ayrı oluşunu belirtir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Aşkını, deneyimin sınırlarını aşan fakat bilginin konusu olamayan alan olarak tanımlar.
Aşkını, varlığın ötesinde yer alan Bir ilkesinde temellendirir.