Bilinçdışı
Tanım
Bilinçdışı, bireyin farkında olmadığı ancak düşünce ve davranışlarını etkileyen zihinsel süreçler alanıdır.
Cümle
Bilinçdışı, zihnin sustuğunu sandığımız yerde konuşmaya devam eder
Bağlam
- Psikanalitik kuramda bastırılmış içeriklerin alanı olarak ele alınır.
- Davranışların bilinçdışı motivasyonlarla yönlendirildiği kabul edilir.
- Modern psikolojide otomatik bilişsel süreçlerle ilişkilendirilir.
Kapsam ve Sınırlar
- Bilinçdışı doğrudan gözlemlenemez.
- Her zihinsel süreç bilinçdışı sayılmaz.
- Bilinçdışı metafizik bir alan değildir.
Kullanım Örnekleri
- Dil sürçmeleri bilinçdışı süreçlerle açıklanır.
- Rüyalar bilinçdışı içeriklerin ifadesi sayılır.
- Otomatik tepkiler bilinçdışı süreçlere örnektir.
Yanlış Kullanımlar
- Her davranışın bilinçdışıyla açıklanması.
- Bilinçdışının kader belirleyici güç gibi sunulması.
- Bilimsel olmayan yorumlarla mistikleştirilmesi.
Anlam Dönüşümü
- Freud ile kuramsal bir yapı kazanmıştır.
- Jung ile kolektif bilinçdışı kavramı eklenmiştir.
- Çağdaş psikolojide otomatik süreç kavramına evrilmiştir.
Kavram Kökeni
- Türkçede bilinç ve dışı kelimelerinin birleşimidir.
- Psikanalitik kuramla sistematik hale gelmiştir.
Disiplinlere Göre Kullanım
Bilinçdışı, bireyin farkında olmadığı ancak davranış ve düşünceleri etkileyen zihinsel süreçleri ifade eder.
Bilinçdışı, özne, bilinç ve irade kavramlarının sınırlarını yeniden düşünmeye zorlar.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Bilinçdışını bastırılmış istek ve dürtülerin alanı olarak kuramsallaştırmıştır.
Bilinçdışı kavramını kolektif bilinçdışı fikriyle genişletmiştir.