Çıkarım
Tanım
Çıkarım, verilen öncüllerden mantıksal olarak bir sonuca ulaşma işlemidir.
Cümle
“Düşünme, öncüllerden sonuçlara ulaşma sanatıdır.”
Bağlam
- Mantıkta akıl yürütmenin temel biçimidir.
- Argümanların işleyişini açıklar.
- Bilgi üretiminde merkezi rol oynar.
Kapsam ve Sınırlar
- Geçerli çıkarım doğru sonuç garantisi vermez.
- Hatalı öncüllerden geçerli çıkarım yapılabilir.
Kullanım Örnekleri
- Bu öncüllerden böyle bir çıkarım yapılamaz.
- Çıkarım biçimsel olarak geçerli.
Yanlış Kullanımlar
- Varsayımı çıkarım sanmak
- Sezgisel atlamaları çıkarım gibi sunmak
Anlam Dönüşümü
- Klasik mantıkta kıyasla ilişkilidir.
- Modern mantıkta biçimsel kurallarla tanımlanır.
Kavram Kökeni
- Türkçe: çıkarmak
- Sonuç elde etme anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Çıkarım, öncüllerden sonuçlara geçişi düzenleyen biçimsel kurallar bütünüdür.
Çıkarım, bilginin türetilmesi ve gerekçelendirilmesinde merkezi rol oynar.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Çıkarımı kıyas kuramı içinde sistemleştirir.
Nedensel çıkarımların alışkanlığa dayandığını savunur.
Tümevarımı çıkarımın temel biçimlerinden biri olarak geliştirir.