Egzistansiyalizm
Tanım
Egzistansiyalizm, insanın önce var olup sonra kendini tanımladığını savunan felsefi akımdır.
Cümle
“Varoluş, özden önce gelir.”
Bağlam
- Modern felsefede birey merkezli yaklaşımlardan biridir.
- Özgürlük, sorumluluk ve anlam problemleri etrafında şekillenir.
- Tanrı, değer ve ahlak meselelerini insan deneyimi üzerinden ele alır.
Kapsam ve Sınırlar
- Evrensel ahlak ilkeleri üretmekte zorlanır.
- Aşırı bireycilik suçlamasına açıktır.
- Toplumsal ve tarihsel yapıları ihmal edebilir.
Kullanım Örnekleri
- Bireyin hayatına anlamı kendisinin vermesi.
- Ahlaki sorumluluğun Tanrı yerine insana yüklenmesi.
Yanlış Kullanımlar
- Egzistansiyalizmi karamsarlıkla özdeşleştirmek.
- Anlamsızlığı savunan tek bir görüş sanmak.
- Her özgürlük vurgusunu egzistansiyalizm saymak.
Anlam Dönüşümü
- Kierkegaard ile bireysel varoluş vurgusu kazandı.
- 20. yüzyılda sistemli bir akım hâline geldi.
- Popüler kültürde bireysel başkaldırıyla özdeşleşti.
Kavram Kökeni
- Latince: existentia
- Var olmak, ortaya çıkmak anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Egzistansiyalizm, insanın anlamını önceden verilmiş özlerde değil, özgür seçimlerinde ve yaşantısında temellendirir.
Özgürlük ve sorumluluk merkezli etik anlayışları, bireyin kendi değerlerini yaratması fikri üzerinden tartışılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Varoluşun özden önce geldiğini savunarak ateist egzistansiyalizmi sistemleştirmiştir.
Bireysel varoluş, kaygı ve inanç temalarıyla egzistansiyal düşüncenin öncüsü kabul edilir.