Tevil
Tanım
Tevil, bir metnin zahir anlamı yerine bağlam, akıl ve ilke dikkate alınarak yorumlanmasıdır.
Cümle
Tevil, lafzı maksadına döndürmektir.
Eş / Yakın Anlam
-Zıt Anlam
-Bağlam
- Kelâmda teşbih ve tecsim sorunlarını aşmak için kullanılır.
- Müteşabih ayetlerin anlaşılmasında başvurulan bir yöntemdir.
- Zahir anlamın akıl ve temel inanç ilkeleriyle çeliştiği durumlarda devreye girer.
Kapsam ve Sınırlar
- Her metin için zorunlu bir yöntem değildir.
- Keyfî yoruma açık hâle getirilemez.
- Zahiri tamamen geçersiz kılmaz.
Kullanım Örnekleri
- Allah’ın eli ifadesinin kudret olarak yorumlanması.
- Arşa istiva kavramının hâkimiyet anlamında ele alınması.
Yanlış Kullanımlar
- Her ayeti tevile zorlamak.
- Tevili kişisel görüşle özdeşleştirmek.
- Tevili metni iptal etme aracı olarak kullanmak.
Anlam Dönüşümü
- Başlangıçta sonuç ve dönüş anlamı taşımaktaydı.
- Kelâmda teknik bir yorum yöntemi hâline geldi.
- Modern dönemde hermenötik tartışmalarla ilişkilendirildi.
Kavram Kökeni
- Tevil kelimesi Arapça kökenlidir.
- Aslına döndürmek anlamını taşır.
Disiplinlere Göre Kullanım
Tevil, teşbih ve tecsim riskini önlemek için nassın zahiri anlamının aklî ve itikadi ilkelerle uyumlu biçimde yorumlanmasını sağlar.
Müteşabih ayetlerin anlaşılmasında kullanılan temel yöntemlerden biridir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Tevili sistematik biçimde kullanarak akıl–nakil uyumunu korumaya çalışmıştır.