Tümel
Tanım
Tümel, birden çok tekil varlıkta ortak olan ve genelleme yoluyla kavranan nitelik veya kavramdır.
Cümle
“Tümel, birçok tekilde ortak olandır.”
Bağlam
- Tekil ve tikel karşısında genellik ifade eder.
- Mantık ve ontolojide temel sınıflandırma aracıdır.
Kapsam ve Sınırlar
- Tümellerin ontolojik statüsü tartışmalıdır.
- Her tümel gerçek varlık olmayabilir.
Kullanım Örnekleri
- İnsan bir tümeldir.
- Adalet tümel bir kavramdır.
Yanlış Kullanımlar
- Tümeli somut varlık sanmak
- Tümeli zihinsel kurgu olarak küçümsemek
Anlam Dönüşümü
- Ortaçağ’da tümeller tartışmasının merkezindedir.
- Modern felsefede dil ve kavram sorunlarıyla ilişkilendirilir.
Kavram Kökeni
- Türkçe: tüm
- Genel ve kapsayıcı olan anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Tümel, birden çok tekilde ortak olan ve genellik iddiası taşıyan varlık ya da kavram alanıdır.
Tümel, kavramlar ve önermeler düzeyinde genellemenin temelini oluşturur.
Tümeller, dilde anlamın ve sınıflandırmanın imkânını sağlar.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Tümelleri, idealar olarak tekillerden bağımsız gerçeklikler şeklinde savunur.
Tümelleri, tekillerin içinde bulunan ortak nitelikler olarak açıklar.
Tümelleri, zihinde, nesnede ve Tanrı’da farklı kiplerde temellendirir.