Yürütme
Tanım
Yürütme, yasama tarafından çıkarılan kuralların uygulanmasını sağlayan siyasal erkidir.
Cümle
“Yürütme, hukukun fiilî yüzüdür.”
Bağlam
- Devletin günlük işleyişini sağlayan idari erk olarak kullanılır.
- Kamu düzeni, güvenlik ve yönetim faaliyetleriyle ilişkilidir.
- Yasama kararlarının hayata geçirilmesini ifade eder.
Kapsam ve Sınırlar
- Yürütme yasama yerine kural koyamaz.
- Yargı yetkisini doğrudan kullanamaz.
- Yetkileri anayasa ve kanunlarla sınırlandırılmıştır.
Kullanım Örnekleri
- Bakanlıkların kanunları uygulaması yürütme faaliyetidir.
- Kamu hizmetlerinin organizasyonu yürütmenin görevidir.
Yanlış Kullanımlar
- Yürütmeyi devletin tek belirleyici gücü olarak görmek.
- Yürütme ile yasama yetkilerini özdeşleştirmek.
- İdari takdir yetkisini sınırsız sanmak.
Anlam Dönüşümü
- Monarşik yapılarda hükümdarın kişisel yetkisiydi.
- Modern devletlerde kurumsal ve hukuka bağlı bir erk hâline geldi.
- Günümüzde idari ve siyasi yürütme ayrımı yapılmaktadır.
Kavram Kökeni
- Türkçe: yürütmek
- Uygulama işlevi
Disiplinlere Göre Kullanım
Yürütme, kamusal düzenin fiilî icrası bağlamında güç yoğunlaşması ve hesap verebilirlik sorunlarıyla tartışılır.
Yürütmenin yetkileri, sorumlulukları ve sınırları anayasal çerçevede belirlenir.
Kamu hizmetlerinin örgütlenmesi ve idari işlemler yürütmenin hukuki boyutunu oluşturur.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Yürütmeyi yasama ve yargıdan ayırarak özgürlüklerin korunmasını amaçlar.
Rasyonel-bürokratik yönetim anlayışıyla yürütmenin modern devlet içindeki işleyişini açıklar.