Doğrulama
Tanım
Doğrulama, bir önermenin gözlem, deney veya ampirik verilerle desteklenmesi sürecidir.
Cümle
“Bir önerme, ancak doğrulanabildiği ölçüde anlamlıdır.”
Bağlam
- Pozitivist bilim anlayışında bilimselliğin temel ölçütlerinden biri olarak görülür.
- Epistemolojide bilgi ile inanç arasındaki ayrımı belirlemede kullanılır.
- Mantıksal pozitivizmde anlamlılık ölçütüyle doğrudan ilişkilidir.
Kapsam ve Sınırlar
- Evrensel önermelerin kesin olarak doğrulanması mümkün değildir.
- Tekil doğrulamalar genelleme sorununu ortadan kaldırmaz.
Kullanım Örnekleri
- Bir fizik yasasının deneyle desteklenmesi
- Gözlemsel verilerle bir hipotezin güçlendirilmesi
Yanlış Kullanımlar
- Doğrulamayı kesin kanıt ile özdeşleştirmek
- Doğrulanamayan her önermeyi anlamsız saymak
Anlam Dönüşümü
- Klasik bilim anlayışında doğrulama merkezî konumdaydı.
- Popper sonrası bilim felsefesinde yerini yanlışlanabilirliğe bırakmıştır.
Kavram Kökeni
- Türkçe: doğru
- Onaylama anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Doğrulama, özellikle mantıksal pozitivizmde bilimsel önermelerin anlamlılığını ve bilimselliğini belirleyen temel ölçüt olarak ele alınır.
Bir inancın bilgi sayılabilmesi için hangi doğrulama koşullarını sağlaması gerektiği bilgi teorisi bağlamında tartışılır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Doğrulamayı, bir önermenin anlamlılığının ve bilimsel statüsünün temel ölçütü olarak savunmuştur.
Doğrulama ilkesini benimseyerek metafizik önermelerin anlamsız olduğunu ileri sürmüştür.