İstidlal
Tanım
İstidlal, öncüllerden mantıksal çıkarımla sonuç elde etme yöntemidir.
Cümle
“İstidlal, bilinenden bilinmeyene geçiştir.”
Bağlam
- Kelamda inanç esaslarını akli delillerle temellendirmede kullanılır.
Kapsam ve Sınırlar
- Yanlış öncüllerle yapılan istidlal geçersizdir.
Kullanım Örnekleri
- Hudus deliliyle Tanrı’nın varlığına ulaşmak
Yanlış Kullanımlar
- Retorik iknayı istidlal yerine koymak
Anlam Dönüşümü
- Mantıksal çıkarım tekniği olarak sistemleşmiştir.
Kavram Kökeni
- Arapça: istidlāl
- Delil yoluyla sonuca varma anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
İstidlal, inanç esaslarını akli delillerle savunmak ve temellendirmek için kullanılan temel yöntemlerden biridir.
İstidlal, öncüllerden zorunlu veya olasılıklı sonuçlar çıkarma tekniği olarak mantığın merkezinde yer alır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
İstidlali, bilinenden bilinmeyene geçiş olarak tanımlamış ve kelami delillendirmenin temel aracı saymıştır.
İstidlali, burhan, cedel ve hitabet gibi akıl yürütme türleri içinde sistematik biçimde sınıflandırmıştır.
İstidlali kesin bilgiye ulaştıran burhani kıyasın temeli olarak ele almıştır.