Mücessime
Tanım
Mücessime, Allah’a cisim ve mekân isnat eden, literalist ve aşırı yorumlara dayalı kelam anlayışlarını ifade eder.
Cümle
Cisim isnadı ilahi aşkınlığı yok eder
Bağlam
- İlahi sıfatların fiziksel anlamda yorumlanmasıyla ortaya çıkmıştır.
- Teşbihçi eğilimlerin en uç biçimini temsil eder.
- Kelâm geleneğinde sert biçimde reddedilmiştir.
Kapsam ve Sınırlar
- İlahi varlığı yaratılmış kategorisine indirger.
- Tenzih ilkesine açıkça aykırıdır.
- Ana akım İslam düşüncesince kabul edilmez.
Kullanım Örnekleri
- Allah’ın mekânda bulunduğunun iddia edilmesi.
- Cisimsel niteliklerin ilahi zata yüklenmesi.
Yanlış Kullanımlar
- Her sıfat tartışmasını mücessimeye indirgemek.
- Selefi gelenekle doğrudan özdeşleştirmek.
- Felsefi tenkitleri göz ardı etmek.
Anlam Dönüşümü
- Başlangıçta literalist görüşleri tanımladı.
- Zamanla aşırı sapma örneği olarak kullanıldı.
- Kelâm polemiklerinde negatif bir referans oldu.
Kavram Kökeni
- Cisim kelimesinden türemiştir.
- Teşbih ve literalizmle ilişkilidir.
Disiplinlere Göre Kullanım
Mücessime, Allah’a cisim, yön ve mekân isnat eden aşırı literalist kelâmî yaklaşımların genel adıdır.
İlahi varlığı yaratılmış varlık kategorileriyle düşünme hatasını temsil eden problemli bir ontolojik yaklaşımdır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Allah’a cisim isnadını tevhid ve tenzih ilkelerine aykırı görerek Mücessime anlayışını reddetmiştir.