Sebep
Tanım
Sebep, bir varlığın veya olayın meydana gelmesine yol açan etkeni ifade eden kavramdır.
Cümle
“Her mümkün varlık bir sebebe muhtaçtır.”
Bağlam
- Kelamda mümkün varlıkların varlık gerekçesini açıklamak için kullanılır.
- Felsefede nedensellik tartışmalarının temel kavramıdır.
Kapsam ve Sınırlar
- Sebep ile sonuç arasındaki ilişki zorunlu kabul edilse de mahiyeti tartışmalıdır.
Kullanım Örnekleri
- Ateşin yanmaya sebep olması
- Yaratılmışların varlığı için yaratıcı sebep
Yanlış Kullanımlar
- Sebebi tek başına yeterli neden gibi görmek
- Sebep–sonuç ilişkisini mutlak determinizmle özdeşleştirmek
Anlam Dönüşümü
- Gündelik açıklama unsurundan metafizik gerekçelendirme kavramına dönüşmüştür.
Kavram Kökeni
- Arapça: sabab
- Bağlayıcı neden anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Sebep, mümkün varlıkların varlık gerekçesini açıklamak ve yaratılmışlık ilişkisini temellendirmek için kullanılır.
Sebep kavramı, varlık–neden ilişkisi ve nedenselliğin ontolojik statüsü bağlamında ele alınır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Sebebi, mümkün varlıkların varlık kazanması için zorunlu varlığa dayanan ontolojik bir ilke olarak tanımlamıştır.
Sebep kavramını hiyerarşik varlık düzeni içinde ilk neden fikriyle ilişkilendirmiştir.
Sebep–sonuç ilişkisinin zorunlu olmadığını, ilahi iradeye bağlı olarak işlediğini savunmuştur.