Süreç Teizmi
Tanım
Süreç teizmi, Tanrı'nın evrenle karşılıklı etkileşim içinde ve süreçsel bir ilişki içinde olduğunu savunan teizmdir.
Cümle
Tanrı da süreçten etkilenir
Eş / Yakın Anlam
-Zıt Anlam
-Bağlam
- Süreç felsefesi temelli teolojik yaklaşımdır.
- Tanrı–evren ilişkisini dinamik olarak ele alır.
- Değişim ve oluş kavramları merkezîdir.
Kapsam ve Sınırlar
- Tanrı’nın mutlaklığı anlayışı zayıflar.
- Klasik teistik sıfatlarla uyumsuzdur.
- Teolojik geleneklerle sınırlı kabul görür.
Kullanım Örnekleri
- Tanrı evrenle birlikte değişir görüşü.
- İlahi etki tek yönlü değildir savı.
Yanlış Kullanımlar
- Süreç teizmini panteizmle özdeşleştirmek.
- Tanrı’yı tamamen evrene bağımlı görmek.
- Metafizik iddiaları bilimsel gerçek gibi sunmak.
Anlam Dönüşümü
- Whitehead’ın süreç metafiziğinden doğdu.
- Teolojiye ontolojik süreç kavramını taşıdı.
- Modern alternatif teizm biçimi hâline geldi.
Kavram Kökeni
- Süreç felsefesi
- Whitehead metafiziği
Disiplinlere Göre Kullanım
Süreç teizmi, Tanrı ile evren arasındaki ilişkiyi karşılıklı etkileşim temelinde açıklar.
Değişim, oluş ve süreç kavramlarını Tanrı anlayışının merkezine yerleştirir.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Tanrı’yı süreçten etkilenen ve evrenle birlikte gelişen bir gerçeklik olarak tasarlar.
Süreç metafiziğini teolojiye uygulayarak Tanrı’nın çift kutuplu doğasını savunur.