Tekrarlanabilirlik
Tanım
Tekrarlanabilirlik, bir deneyin aynı koşullarda aynı sonuçları verebilmesidir.
Cümle
“Bilimsel sonuçlar tekrar edilebilir olmalıdır.”
Bağlam
- Bilimsel güvenilirliğin temel ölçütlerindendir.
- Bağımsız araştırmacılar tarafından denetlenebilirliği sağlar.
Kapsam ve Sınırlar
- Sosyal bilimlerde tam tekrarlanabilirlik her zaman mümkün değildir.
- Bağlamsal değişkenler sonuçları etkileyebilir.
Kullanım Örnekleri
- Laboratuvar deneylerinin tekrar edilmesi
- Bağımsız deney doğrulamaları
Yanlış Kullanımlar
- Tekrarlanamayan her sonucu bilim dışı saymak
Anlam Dönüşümü
- Doğa bilimlerinde merkezî bir ilke olarak gelişmiştir.
- Modern bilimde istatistiksel tekrar edilebilirlik vurgulanır.
Kavram Kökeni
- Türkçe: tekrar
- Yeniden yapma anlamı
Disiplinlere Göre Kullanım
Tekrarlanabilirlik, bilimsel sonuçların güvenilirliğini ve denetlenebilirliğini sağlayan temel ilke olarak değerlendirilir.
Deneysel sonuçların bağımsız araştırmacılar tarafından yeniden elde edilmesi yöntemsel bir gereklilik olarak ele alınır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Bilimde tekrarlanabilirliği bilimsel normların merkezine yerleştirmiştir.
Tekrarlanabilirliği, yanlışlama ve eleştirel sınama sürecinin bir parçası olarak değerlendirmiştir.