Teorik
Tanım
Teorik, pratik uygulamadan ziyade açıklama, anlama ve kavramsal çözümlemeye yönelik düşünsel faaliyetleri ifade eden kavramdır.
Cümle
Teorik bilgi, eylemden bağımsız olarak hakikati kavrama çabasıdır
Bağlam
- Felsefede bilginin pratikten bağımsız yönünü tanımlar.
- Bilimde modeller, varsayımlar ve açıklayıcı çerçeveler için kullanılır.
- Teorik–pratik ayrımı epistemolojik bir sınıflamayı ifade eder.
Kapsam ve Sınırlar
- Teorik bilginin değersiz veya işlevsiz sayılması.
- Teorik ile soyut veya gerçek dışı kavramların karıştırılması.
Kullanım Örnekleri
- Fizikte atom modeli teorik bir çerçevedir.
- Etikte normların temellendirilmesi teorik bir faaliyettir.
Yanlış Kullanımlar
- Uygulanmayan her bilgiyi teorik diye nitelemek.
- Teorik düşünceyi gerçeklikten kopuklukla eşitlemek.
Anlam Dönüşümü
- Antik Yunan’da contemplatif bilgi anlamında kullanılmıştır.
- Modern bilimde açıklayıcı ve öngörücü çerçeveleri ifade eder hâle gelmiştir.
Kavram Kökeni
- Yunanca kökenlidir
- Theoria kavramından türeyerek düşünsel incelemeyi ifade eder
Disiplinlere Göre Kullanım
Teorik bilgi, bilmenin kendisini amaç edinen ve pratik faydaya indirgenmeyen bilgi türünü ifade eder.
Teorik kavramlar, bilimsel açıklama ve modelleme süreçlerinin temelini oluşturur.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Teorik bilgiyi, eylemden bağımsız olarak hakikati temaşa etmeye yönelik bilgi olarak tanımlar.
Teorik aklı, deneyim alanını mümkün kılan bilişsel yapıların analiziyle sınırlandırır.