Vâcib
Tanım
Vâcib, yapılması gerekli olan ancak delili farz kadar kesin olmayan fıkhî yükümlülük türüdür.
Cümle
Vacib amel farza yakındır
Bağlam
- Hanefî mezhebine özgü teknik bir kavramdır.
- Zannî delille sabit olur.
- Terk edilmesi günah sayılır ancak inkârı küfür değildir.
- Farz ile sünnet arasında konumlanır.
Kapsam ve Sınırlar
- Farzla tamamen eşit değildir.
- Diğer mezheplerde ayrı kategori kabul edilmeyebilir.
- İtikadî bağlayıcılığı yoktur.
Kullanım Örnekleri
- Vitir namazı.
- Kurban kesmek.
Yanlış Kullanımlar
- Farzla tamamen eşitlemek.
Anlam Dönüşümü
- Erken fıkıh döneminde farzla birlikte anıldı.
- Hanefî usulde ayrıştırıldı.
- Mezhep içi teknik bir terime dönüştü.
Kavram Kökeni
- Gerekli olmak anlamındadır.
- Hanefî mezhebine özgü bir ayrımdır.
Disiplinlere Göre Kullanım
Vâcip, Hanefî mezhebinde farzdan daha düşük kesinlikte olmakla birlikte bağlayıcı kabul edilen yükümlülük türüdür.
Zannî delille sabit olan emirlerin hüküm değeri vâcip kavramı üzerinden açıklanır.
Filozoflar Arası Kullanım Farkı
Farz ile sünnet arasında yer alan vâcip kavramını geliştirerek fıkhî yükümlülüklerde derecelendirme yapmıştır.